BLOCKCHAIN ALS OPLOSSING VOOR BTW-FRAUDE?

ACTUALITEITENCOLLEGE

Blockchain als oplossing voor BTW-fraude

Er zitten een paar fundamentele fouten in het BTW-stelsel, die fraude mogelijk maken. Blockchain kan een oplossing bieden. Victor Sint Nicolaas, oprichter van Summitto, vertelt hoe dat kan werken.

Er bestaan verschillende oplossingen om BTW-fraude tegen te gaan, maar geen van allen werken ze optimaal, vertelt Sint Nicolaas. Hij noemt er een aantal, zoals split payments, reversed charge en central clearance. Een aantal Europese landen probeert BTW-fraude aan te pakken met central clearance, wat kort gezegd betekent dat bedrijven elke factuur verplicht bij de Belastingdienst registeren. “In theorie is het een goed systeem om BTW-fraude aan te pakken, maar er wordt geen moeite gedaan om de confidentialiteit van bedrijfsdata te waarborgen, en het kan tot vertragingen leiden bij het versturen van facturen. Bovendien is het om meerdere redenen geen goed idee als één partij, in dit geval de landelijke belastingdienst, zoveel data bezit. Bijvoorbeeld omdat het bedrijven kwetsbaar maakt als het gaat om informatieveiligheid,” zegt Sint Nicolaas.

"Veel taken zullen hetzelfde blijven, maar oplossingen zoals blockchain kunnen het werk van belastingdiensten wel gerichter en effectiever maken"

Victor Sint Nicolaas,
Oprichter van Summitto

Blockchain voor central clearance

Blockchain kan een manier zijn om een central clearance-systeem in te richten zonder deze nadelen, vertelt hij. Summitto is bezig om zo’n toepassing te bouwen. Het wil eind dit jaar een pilot starten om de gebouwde software te testen. Sint Nicolaas legt uit hoe blockchain werkt en wat de voordelen zijn als je dit inzet voor central clearance: “Een blockchain is een gedistribueerde database waarin je data versleuteld vastlegt.

In ons systeem registreren we twee dingen: de vingerafdruk van de factuur en de hoeveelheid BTW. De vingerafdruk is uniek en verbonden aan een bedrijf. De hoeveelheid BTW wordt versleuteld. Privacy is daarmee geborgd en je kunt deze data daardoor overal opslaan, omdat niemand kan zien hoe groot dat bedrag is en welk bedrijf erachter zit.”

Een groot nadeel van de blockchaintechnologie die voor bitcoins wordt gebruikt is de enorme hoeveelheid energie die nodig is voor de validatie van gegevens. Dat nadeel geldt hier niet, zegt hij: “In dit systeem is de Belastingdienst de baas, er hoeft dus niet continu gevalideerd te worden om er zeker van te zijn dat de versie van het systeem de echte is.”


Gerichter werken

De software die Summitto bouwt kent verschillende controlemechanismes. Door slim om te gaan met versleuteling worden de aangiftes van leverancier en inkoper aan elkaar gekoppeld. Als er een vermoeden bestaat dat een bedrijf fraudeert, dan kan met behulp van de data uit dit systeem het netwerk van kopers van dat bedrijf in kaart worden gebracht. “De partijen in dat netwerk kunnen vervolgens worden gevraagd om hun administratie. Willen ze niet meewerken, dan kan dat een reden zijn voor de Belastingdienst om ze te bezoeken.” Het werk van de Belastingdienst verandert hier niet door, noemt hij. “Veel taken zullen nog steeds hetzelfde zijn, maar dit soort oplossingen kunnen het werk van belastingdiensten wel gerichter en effectiever maken.”

"Ik denk dat BTW-fraude bij uitstek één van de vraagstukken is waar blockchain echt een oplossing kan bieden. Er zijn echter meer dan alleen technische uitdagingen om dit te doen slagen."

Joop van Lunteren, voormalig directeur-generaal Belastingdienst

Kansrijk?

Hoe kansrijk is deze toepassing van blockchain? Een aantal aanwezigen reageert. Hans Timmermans, directeur Data & Analytics bij de Belastingdienst, noemt het een “sympathiek initiatief”. “We hebben bij de Belastingdienst een werkgroep blockchain en begrijpen dat deze technologie kan bijdragen bij het oplossen van dit soort vraagstukken. Wij ervaren echter ook dat zelfs bij de perfecte oplossing de implementatie de grootste uitdaging is. Je hebt het hier over meerdere partijen die dit moeten gebruiken, ook nog internationaal. Dat vergt een mate van coördinatie die ongekend is. Het roept de vraag op of dit gaat lukken. Hebben we het probleem bovendien wel scherp?

Er zijn andere oplossingen denkbaar, die een deel van het probleem oplossen en sneller te implementeren zijn.” Ruud Schalkwijk, directeur Belastingen, gemeente Rotterdam, sluit zich daarbij aan: “De mogelijkheden van blockchain zijn eindeloos en BTW-fraude is een groot vraagstuk. Ik denk dat het raadzaam is om eerst één aspect aan te pakken.” Joop van Lunteren, voormalig directeur-generaal Belastingdienst en tafelvoorzitter: “Ik denk dat BTW-fraude bij uitstek een van de vraagstukken is waar blockchain echt op een doelmatige manier een oplossing kan bieden. Ik weet echter ook dat er veel meer dan alleen technische uitdagingen zijn om dit te doen slagen. Politici en belastingdiensten zullen heel anders moeten gaan denken, wil je deze technologie succesvol kunnen toepassen.”